niderhorst

Wie je bent of wat je doet, doet er niet toe bij Nei Skoen

Helmondse ontmoetingsplaats voor kwetsbare mensen onder de loep

Hoe geef je zelfhulp voor mensen met verward gedrag vorm? En hoe breng je de wereld van gemeenten en ervaringsdeskundigen dichter bij elkaar? De gemeente Helmond experimenteert met Nei Skoen, een laagdrempelige ontmoetingsplaats. Fontys Hogeschool Sociale Studies onderzoekt de werkzame factoren.

 

Wie je bent of wat je doet, dat doet er niet toe bij Nei Skoen. Iedereen – kwetsbare en minder kwetsbare mensen – is welkom bij deze laagdrempelige ontmoetingsplaats. Je komt er binnen, hangt je rugzakje, etiket of diagnose ‘aan de kapstok’ en je bent gelijk aan de anderen.

Ook onderzoeker Joyce Mols van het lectoraat Sociale Veerkracht van Fontys Hogeschool Sociale Studies is ‘evenwaardig’ aan alle anderen in het centrum. Ze hangt haar functie aan de kapstok voordat ze de ruimte met breiende en timmerende mensen binnenloopt. Dat levert echter wel meteen een praktische vraag op. Want hoe moet zij nu haar werk als onderzoeker uitvoeren?

CREATIEF LEREN

Eerst meer over de stichting. ‘Nei skoen’ is Helmonds voor nieuwe schoenen en staat voor het creëren van nieuwe kansen en mogelijkheden voor mensen met psychische en sociale kwetsbaarheden, uiteenlopende beperkingen of complexe problemen.

Nei Skoen biedt een ontmoetingsplek aan mensen die tussen wal en schip vallen of die bij traditionele en formele hulpverleningsorganisaties te boek staan als ‘zorgmijders’. Mensen werken met creatieve activiteiten aan hun psychische of mentale herstel. Ze maken kunst, schrijven gedichten, bewerken hout, koken of drinken gewoon een kop koffie samen, alles kan. ’s Avonds praten ze in zelfhulpgroepen over verslavingen, misbruik en andere onderwerpen.

‘We geloven in de meerwaarde van eigen ervaringen
bij het persoonlijk herstelproces’

De aanpak van Nei Skoen is onconventioneel, eigenzinnig én veelbelovend. De gemeente Helmond besloot de stichting een jaar subsidie te geven. “We geloven in de meerwaarde van eigen ervaringen bij het persoonlijk herstelproces, lage drempels en het denken vanuit inwoners”, zegt beleidsmedewerker Daniela Nideröst van de afdeling Ontwikkeling Sociaal Domein. “We willen graag een living lab zijn en de ruimte geven aan sociale innovatie om hiermee veranderingen in het sociaal domein te realiseren. We zijn een stad van ‘doen’.”

WAT LEVERT HET OP?

De wijze van samenwerking – met name de roldefinitie – is behoorlijk ingewikkeld voor de gemeente, geeft Daniela aan. “Nei Skoen hecht grote waarde aan onafhankelijkheid en gelijkwaardigheid, maar als gemeente verwachten we ook metingen, voortgangsrapportages en verantwoording over het bestede geld. Dat levert de nodige discussies op tussen de systeemwereld en de wereld van ervaringsdeskundigen.”

Daarbij komt dat er weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar deze vormen van zelfhulp. “Tot nu toe is de kennis hierover vooral op een intuïtieve manier tot stand gekomen. We willen daarom meer inzicht krijgen in de werkzame factoren. Bieden ervaringsdeskundigen aantoonbare meerwaarde voor deze doelgroep? Levert dat meer kwaliteit van leven op voor de deelnemers?”

‘Er zijn nieuwe aanpakken nodig voor kwetsbare burgers’

AVONTUUR

Om meer grip te krijgen op de effectiviteit van de aanpak heeft de gemeente Fontys Hogeschool Sociale Studies erbij betrokken. In het kader van de Werkplaatsen Sociaal Domein doen Lilian Linders en Joyce Mols onderzoek naar de werkzame factoren van Nei Skoen. “Het is geweldig dat de gemeente dit avontuur aangaat; er zijn nieuwe aanpakken nodig voor kwetsbare burgers”, zegt Lilian, lector Sociale Veerkracht. “Sociale steun staat overal hoog op de agenda.”

Als praktijkonderzoeker is Joyce bijna wekelijks aanwezig bij Nei Skoen. Ze observeert en voert individuele en groepsgesprekken met deelnemers. Daarnaast spreekt ze met diverse regionale netwerkpartners in zorg en welzijn over hun visie en hoe deze organisaties zich tot elkaar verhouden in het domein van zorg en welzijn.

NIET STIGMATISEREN

De gemeente en Nei Skoen hebben verschillende perspectieven. De gemeente spreekt bijvoorbeeld over ernstige psychische aandoeningen (EPA) en ‘complexe problematiek’, Nei Skoen houdt het liever op ‘kwetsbare burgers’. “De mensen van Nei Skoen zijn er erg alert op om niet stigmatiserend te zijn, juist omdat ze hierin ervaring hebben”, vertelt Joyce. “Als onderzoekscentrum helpen we om de verschillende perspectieven te overbruggen.”

Voor onderzoeksconclusies is het nog te vroeg. Wel ziet Joyce hoe Nei Skoen erin slaagt om de uitgangspunten voor inclusie en gelijkwaardige behandeling op allerlei manieren daadwerkelijk vorm te geven. “Zo zijn ook vrienden en familieleden van de deelnemers van harte welkom bij Nei Skoen om koffie te drinken of mee te doen aan activiteiten. Sommigen van hen zijn daardoor zelf deelnemer geworden. Dat vinden wij heel bijzonder.”

WERKEN EN FIGUURZAGEN

De gemeente wil graag inzicht in het bereik van de aanpak en hecht belang aan doelmatig werken. De onderzoekers brengen daarvoor ontwikkelingen in kaart met herhaalde metingen. Maar vooral kwalitatieve gegevens over het wat en hoe zijn interessant, geeft Lilian aan. “Hierbij passen vormen van praktijkgericht onderzoek. Vanuit het oogpunt van objectiviteit kijken collega-onderzoekers mee naar de data, waardoor te veel subjectiviteit ondervangen wordt.”

Inmiddels heeft Joyce een manier gevonden om haar rollen bij Nei Skoen te combineren. “Ik ben aan het werk als onderzoeker, maar ben óók deelnemer. Bij Nei Skoen heb ik ontdekt dat deze rollen prima samengaan. Overlegsituaties, observaties en interviews vinden allemaal plaats in de grote centrale ruimte. Aan de ene kant is een deelnemer aan het figuurzagen. Achter mij trekt een muzikant aan de snaren terwijl een ander de blues zingt. Het was even wennen om zo te werken, maar al gauw zat ik er met een grote glimlach. Dit kan gewoon. Dan praten we maar wat harder.”

Tekst: Sigrid van Iersel
Beeld: De Beeldredaktie/Vincent van den Hoogen

Vakmanschap op de kaart: inspirerende initiatieven en activiteiten van gemeenten binnen het sociaal domein. Daar hoort Helmond ook bij.

SOCIAAL WERK VAN DE TOEKOMST

In de Werkplaats Sociaal Domein Noord-Brabant Fontys werken diverse welzijns- en zorgorganisaties, gemeenten en onderwijsinstellingen samen met het lectoraat Sociale Veerkracht van Fontys Hogeschool Sociale Studies. De werkplaats is ingericht voor praktijkonderzoek, beroepsinnovatie en deskundigheidsbevordering in de context van maatschappelijke veranderingen en wordt geleid door lector Lilian Linders. Joyce Mols is een van de praktijkonderzoekers en docent.

Het onderzoek van Joyce naar de werkzame factoren bij Nei Skoen is niet alleen voor de gemeente interessant, maar ook voor de sociaal werker van de toekomst. Professionals in het sociaal domein zijn steeds vaker actief bij projecten die door gemeenten gefinancierd worden. Samenwerking over de grenzen van instanties heen wordt belangrijker dan ooit.

Dat vraagt om een andere manier van reflectie: niet alleen op je persoonlijke handelen maar ook op elkaars handelen, met oog voor ieders rol. Over dit thema, aangeduid als ‘sociale reflexiviteit’, zullen de onderzoekers eveneens publiceren.

werkplaatsensociaaldomein.nl

 

Deel dit artikel!

Wellicht vind je dit ook interessant:

‘Breed kijken en weten hoe het écht gaat met de cl... Gemeente Amsterdam zet de Zelfredzaamheid-Matrix standaard in bij intake en evaluatie binnen het sociaal domein zegt projectleider Wijkzorg Ben Booij
‘Weer eens trots op je vak!’ In Gewogen Maatwerk werken Amersfoort en professor Roland Blonk samen aan een instrument om effectiviteit van re-integratieactiviteiten te meten
Hoe haal je je organisatie uit de tunnelvisie? Directeur Ruud van den Tillaar van de Kredietbank Limburg probeert zijn organisatie in schuldhulpverlening meer mensgericht te laten werken
14//2018

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

code

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

14//2018