Jolanda van Zundert - Parttime ondernemen


Van het een komt vaak het ander: werk

Parttime ondernemen in de bijstand

Parttime ondernemen is een succesvolle manier om mensen uit de bijstand te laten uitstromen. Dat blijkt uit het onderzoek dat Bob de Levita (RadarAdvies) heeft uitgevoerd bij zes koplopergemeenten. De belangrijkste succesfactor: begeleid mensen niet naar een baan, maar naar werk.

 

Een mevrouw maakt lijkwades voor uitvaarten. Haar enige investeringen zijn een aantal lappen stof en een naaimachine. Met het creëren van haar eigen werkgelegenheid is zij over enige tijd misschien niet meer afhankelijk van een bijstandsuitkering.

Zoals deze vrouw zijn er steeds meer parttime ondernemers in Nederland die maximaal twintig uur per week actief zijn als zzp’er, een salon runnen of een kleinschalige handel hebben. Ze geven yogacursussen, schoonheidsbehandelingen of onderhouden tuinen. Hun inkomsten worden verrekend met hun uitkering. Of positiever geformuleerd: aangevuld tot bijstandsniveau.

Wat is haalbaar?

Sinds 2012 doen tien koplopergemeenten mee aan de pilot om de mogelijkheden van parttime ondernemerschap in de praktijk te testen. Ze begeleiden de deelnemers bij het ondernemerschap, maar ook richting een baan in loondienst. Het doel is om uit de uitkering te komen, maar in de praktijk kijken de begeleiders vooral naar wat haalbaar is.

De resultaten zijn bemoedigend, zegt Bob de Levita die dit onderzoek naar parttime ondernemen namens RadarAdvies en met subsidie van ZonMw heeft verricht. “Voor veel mensen in de bijstand is de sprong naar de arbeidsmarkt te groot. Met deze activiteiten kunnen ze werkervaring opdoen en leren om onder tijdsdruk te werken. Daarmee maken ze meer kans op de arbeidsmarkt, of dat nu zelfstandig of in loondienst is.”

 

‘We hebben het hier niet over start-ups, maar gewoon over werk dat iemand graag wil doen’

 

Trots op je bedrijf

Bob stuit op veel misverstanden rondom parttime ondernemen die hij graag ontzenuwt. Zo wordt vaak gedacht dat ondernemen alleen is weggelegd voor een beperkte groep mensen met een hemelbestormend plan; voor mensen die bewust risico willen lopen en over typische ondernemersvaardigheden beschikken. “We hebben een gek beeld van ondernemerschap, namelijk dat er een groeiplan, een visie of een uitgekiende marketingstrategie voor nodig is. Maar voor veel mensen is ondernemen een andere manier om inkomsten te verwerven. Als je wilt schilderen kun je dat als zzp’er doen of in loondienst. We hebben het hier niet over start-ups, maar gewoon over werk dat iemand graag wil doen.”

Hij schat in dat parttime ondernemen aan 10 tot 20 procent van de bijstandsgerechtigden kansen biedt om uit de uitkering te komen. “Het is een laagdrempelige manier om aan werk te komen, want er zijn genoeg mensen met vaardigheden waarvoor ze geld kunnen vragen. Zij kunnen bijvoorbeeld aan de slag in de catering, als schoonheidsspecialist, in de schoonmaak, in de zorg of in het tuinonderhoud. Dat is aantrekkelijker dan het verrichten van vrijwilligerswerk. Mensen zijn trots op hun bedrijf en dus trots op zichzelf. Dat werkt.”

Wie zou jij aannemen?

De meest initiatiefrijke deelnemers hebben de meeste kans op succes, blijkt uit het onderzoek van RadarAdvies. Hoe meer intrinsieke motivatie, hoe beter. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met een lichamelijke handicap die hierdoor ineens kansen zien. Of voor alleenstaande ouders die hun werk willen combineren met de zorg voor schoolgaande kinderen. Hun afstand tot de arbeidsmarkt is van veel minder belang.

Naast hun bedrijf blijven de deelnemers ook naar regulier werk zoeken. Volgens Bob is deze dubbele route juist de kracht, omdat de ondernemersactiviteiten eveneens de kans op uitstroom via een baan vergroten. “Wie zou jij aannemen? Iemand die vijf jaar niets gedaan heeft of degene die als zelfstandige leuke klussen heeft gedaan? We zien dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt doorzet. Voor de onderkant van de arbeidsmarkt betekent dit dat het stapelen van banen de toekomst wordt. We moeten daarom van werkzekerheid naar inkomenszekerheid. Parttime ondernemen is daar een interessante vingeroefening voor.”

 

‘Voor de gemeente is het een bijna gratis re-integratie-instrument’

 

Ga het gewoon doen

Zijn advies aan gemeenten luidt daarom: ga het gewoon doen. “Het vergt tijd, energie en geld om het op te zetten, in te regelen en mensen te begeleiden. Maar het is de moeite waard. Uit het doorrekenen van onze casus blijkt dat de kosten ruimschoots terugverdiend worden. Voor de gemeente is het een bijna gratis re-integratie-instrument.”

Bovendien komt van het een vaak het ander, heeft Bob gezien. “Een parttime onderneming hoeft echt niet meteen een groot succes te zijn. Het kan deelnemers ook interessante contacten opleveren of andere kansen bieden, waardoor ze uiteindelijk aan werk komen. Mijn droom is daarom dat alle gemeenten parttime ondernemen gaan stimuleren.”

Tekst: Sigrid van Iersel
Foto’s: Annelies van ‘t Hul

Wat werd onderzocht?

Bob de Levita van RadarAdvies zocht in Groningen, Deventer, Den Haag, Tilburg, Den Bosch en Assen naar de werkzame bestanddelen van parttime ondernemen in de bijstand (PTO).

Deelnemers geven aan dat ondernemen hun de vrijheid geeft om te doen wat zij leuk vinden en waar zij goed in zijn, op tijden die hun uitkomen. Dat is voor hen de belangrijkste motivatie voor parttime ondernemen. Als tweede reden geven deelnemers aan dat ze graag eigen baas zijn, gevolgd door de wens om te werken aan hun persoonlijke ontwikkeling.

Wat zijn de resultaten?

40 procent van de kandidaten uit het onderzoek die een parttime onderneming begonnen, maakten na een jaar geen gebruik meer van een bijstandsuitkering. Een deel ging via het Bbz (Bijstandsbesluit voor zelfstandigen) ondernemen, het andere deel vond regulier werk. De inkomsten van het ondernemerschap kan de gemeente verrekenen met de uitkering, waarmee de kosten van de begeleiding zo goed als terugverdiend worden.

De druk voor de deelnemers kan te hoog worden als de winstverwachtingen te hoog zijn. Daarom moet het accent liggen op het aanleren van vaardigheden om zelfstandig een inkomen te genereren, goed functioneren in een werksetting en nieuwe contacten opdoen.

Het combineren van ondernemen, het bijhouden van de administratie en het zoeken naar een baan is lastig voor een parttime ondernemer. Goede en veelzijdige begeleiding is daarom een van de belangrijkste succesfactoren voor parttime ondernemen.

Meer informatie:

 

Tips voor gemeenten

  • Geef begeleiding bij ondernemen (met nadruk op de administratie) én het zoeken naar een baan.
  • Let bij de selectie van kandidaten vooral op motivatie en minder op participatiepositie.
  • Voorkom dat mensen te grote investeringen doen.
  • Verwacht niet te veel winst. In het onderzoek verdienden parttime ondernemers gemiddeld 80 tot 100 euro per maand.
  • Ga niet uit van het standaardbeeld van ondernemerschap. 90 procent van de deelnemers voldoet niet aan dat beeld. Leg daarom meer de nadruk op het opdoen van werkervaring dan op ondernemen als persoonlijkheidskenmerk.

Meer over parttime ondernemen:

 

Jolanda van Zundert - Parttime ondernemen

 

Jolanda van Zundert, eigenaar praktijk Manolis:
‘Mijn doel is volledige zelfstandigheid’

“Noem mij gerust een werkbij. Toen ik nog in dienst van de gemeente was, werkte ik vaak meer dan 40 uur per week. Maar ik kreeg een herseninfarct en moest daarna lang revalideren. Ik raakte mijn baan kwijt en wist niet meer wat ik nog kon doen. Het was duidelijk dat dit geen van 9-tot-5-baan meer kon zijn, maar wat dan wel? Om mijn balans terug te vinden volgde ik Sensi-therapie (behandelwijze met onder meer ontgiftiging, massage en emotieregulatie, red.). Daarbij ontdekte ik dat ik me op gevoelsniveau nog sterk kon ontwikkelen. Nu ben ik zelf Sensi-therapeute.

Door privéomstandigheden kreeg ik nog veel meer leed te verwerken. Ik zat echt aan de grond. Toch wilde ik weer gaan werken. Gelukkig gaf mijn begeleider Ruud Schalken van de gemeente Den Bosch me de kans om parttime te gaan ondernemen. Hij liet het me op mijn eigen tempo doen en gaf me de ruimte. Daar ben ik hem eeuwig dankbaar voor.

Wekelijks ben ik nu drieënhalve dag met mijn bedrijf bezig, maar dat voelt als zes dagen. Op bepaalde gebieden functioneer ik niet meer als voorheen. Maar als ik het op mijn manier en tempo doe, dan lukt het. Dankzij mijn werk neem ik weer deel aan de maatschappij. Ik doe dit werk met hart en ziel. Ik hoef er niet bij na te denken, doe het op mijn gevoel. Al mijn levenservaring kan ik erin kwijt. Zonder dit werk had ik nooit meer voldoening uit mijn leven kunnen halen. Ik ben daarom geweldig blij met deze kans, die ik ook anderen van harte gun. Mijn doel is om over enige tijd helemaal zelfstandig te zijn.”

 

Vakkundig aan het werk

Wat werkt er nu echt bij interventies in het sociaal domein? Welke methode op het gebied van re-integratie is effectief? En wat is de beste manier om armoede te bestrijden? Om wetenschappelijk gefundeerde antwoorden te krijgen op dit soort vragen werken VNG, Divosa, UWV, ZonMW en de ministeries van SZW en VWS samen in het meerjarige kennisprogramma ‘Vakkundig aan het werk’. Het doel hiervan is: het ontwikkelen van nieuwe wetenschappelijke kennis waar de gemeentelijke uitvoeringspraktijk van kan profiteren. Uiteindelijk leidt dat tot een effectievere dienstverlening aan de burger.

Deze serie artikelen belicht recente onderzoeken in het kader van dit kennisprogramma en laat zien wat wel en niet werkt in het sociaal domein. Ook lees je hoe je er zelf mee aan de slag kunt gaan.

Meer informatie:

 

 

Deel dit artikel!

10//2017

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

code

10//2017