Klein bedrag, groot effect –
óók op vakmanschap
Maatwerkbudget Almere

Is het terecht om het maatwerkbudget voor een cliënt in te zetten of niet? Groepsdiscussies over vragen als deze hebben in Almere het karakter van een intervisie gekregen. Jacko van der Meulen, afdelingsmanager Zorg en Welzijn, is blij met die positieve impact op het vakmanschap van zijn professionals. Trots op je vak polst zijn kijk op het maatwerkbuget met vijf stellingen.

Stelling 1: Wijkteams gaan royaal om met het maatwerkbudget.
“Sinds 2016 werken we in Almere met een maatwerkbudget van circa 200.000 euro als startbedrag. De angst was dat hulpverleners voor sinterklaas zouden gaan spelen, maar het tegendeel blijkt waar. De professionals zijn zuinig. Ze kijken eerst of ze andere voorzieningen kunnen inzetten, zoals bijzondere bijstand of fondsen. Het maatwerkbudget is het sluitstuk. Bovendien bespreken ze met elkaar waarom de ene klant het wel krijgt en de andere niet. Dat willen ze goed kunnen uitleggen.

Ik vind het prijzenswaardig dat zij zo degelijk met het mandaat omgaan. Tot nu toe gebruiken ze nog niet de helft van het beschikbare budget, dus onze uitdaging is nu eerder om het maatwerkbudget vaker in te zetten. In Almere gaat het om 250 tot 400 euro per klant, meestal de kwetsbaarste inwoners. Daarmee kan een hulpverlener een zetje in de goede richting geven. Soms is er maar 50 euro nodig, bijvoorbeeld om zalf tegen schurft aan te schaffen. Klein bedrag, groot effect. Anders hadden de flatgenoten van deze aanvrager misschien ook schurft gekregen.” 

Stelling 2: Niet de systeemwereld maar de belevingswereld van bewoners staat centraal bij de inzet van maatwerkbudget.
“Ja en nee. Het gaat ons er vooral om dat de systeemwereld vervelende blokkades kan opwerpen. Een voorbeeld: een man wil een uitkering aanvragen, maar heeft niet het benodigde paspoort. Andersom heeft hij zonder uitkering geen geld om bij de ambassade een nieuw paspoort aan te vragen. Ook een treinkaartje ernaartoe en pasfoto’s kan hij niet betalen. In zo’n situatie zit de systeemwereld de oplossing dwars. Met maatwerkbudget kun je die blokkade doorbreken.

Een extra uitgave helpt soms ook om het vertrouwen van mensen in hulpverleners te stimuleren. Schaf je een koelkast aan voor iemand die niets heeft, dan staat hij misschien open voor een gesprek over de diepere oorzaken van zijn probleem. En door ouders wat geld te geven om een verjaardagscadeautje te kopen voor hun kind, groeit bij hen wellicht het vertrouwen dat een hulpverlener echt iets kan betekenen.”

‘Kijk vooral naar de gewenste effecten’

Stelling 3. Maatwerkbudget is een doekje voor het bloeden. Als er struikelblokken zijn, moeten de regels van de bestaande gemeentelijke potjes worden aangepast.
“Ook hier zeg ik ja en nee. De kosten om bestaande potjes te gebruiken kunnen bijzonder hoog zijn. Als iemand, zeg, 150 euro nodig heeft, moet hij daarvoor bij een loket allerlei formulieren invullen die vervolgens door verschillende mensen gecontroleerd moeten worden. Alles bij elkaar ben je al gauw veel meer kwijt dan die 150 euro. Met het maatwerkbudget heb je die bijkomende kosten niet.
 
Het maatwerkbudget is niet bedoeld voor het aflossen van schulden, maar het gebeurt soms wel. Ik herinner me een vrouw in de schuldsanering die een onverwachte naheffing kreeg van de stadsverwarming. Het ging om een bedrag van 211 euro, maar zij kon dat onmogelijk betalen van haar leefgeld. En als het als financiële schuld zou blijven staan, zou ze diep in de problemen komen met haar saneringsregeling. We hebben toen buiten de regels om – voor niet meer dan die 211 euro – kunnen voorkomen dat ze opnieuw met een grote schuld kwam te zitten. Waarmee ik wil zeggen: kijk vooral naar de gewenste effecten.”

Stelling 4. Maatwerkbudget is een goed en goedkoop instrument om het vakmanschap van de professional te verbeteren. We kunnen het daarom net zo goed uit het opleidingsbudget betalen.
“Nee, dit maatwerk hoort echt betaald te worden uit het armoedebudget, dat daar ook groot genoeg voor is. Maar het eerste deel van de stelling klopt wel: het is een goedkoop instrument dat veel feedback en kennisuitwisseling oplevert. Hulpverleners letten er scherp op dat ze niemand onterecht bevoordelen en dat mensen zelf hun problemen oplossen. Zomaar wat geld geven verandert immers niets aan de oorzaak.

Daarover voeren zij stevige discussies. Ze geven elkaar feedback over hun afwegingen en reiken tips aan voor mogelijke alternatieve geldbronnen. Daarmee hebben de discussies over het maatwerkbudget – onvoorzien – het karakter van een intervisie gekregen.

Een mooie volgende stap kan zijn om alle beslissingen over het maatwerkbudget te laten plaatsvinden in een groepsapp. Dan kun je als leidinggevende alle discussies volgen en delen met andere teams. En collega’s kunnen elkaar interessante tips geven, bijvoorbeeld over andere fondsen waar mensen een beroep op kunnen doen. Dat zou het leereffect van het maatwerkbudget versterken.”

‘Maatwerkbudget lost geen fundamentele problemen op, maar creëert een doorbraak op korte termijn’

Stelling 5. Het is de taak van de manager om de reflectie op het maatwerkbudget te faciliteren.
“Ja, de leereffecten moet je vertalen naar andere terreinen. Je moet boven tafel krijgen wat er precies met het maatwerkbudget gebeurt en wat daarvan het resultaat is. Zo krijg je inzicht in wat echt nodig is voor onze inwoners en wat er mogelijk moet gebeuren om bestaande regelingen te verbeteren. Moet het armoedebeleid misschien beter ingericht worden, omdat het geld niet terecht komt waar de politiek het bedoeld heeft? Of zijn er andere initiatieven nodig om mensen beter te helpen?

Het maatwerkbudget lost geen fundamentele problemen op; je creëert alleen een doorbraak op korte termijn. Daarmee kunnen we gemakkelijk een aantal frustraties verhelpen waar hulpverleners tegenaanlopen als zij iets geregeld willen krijgen. Sneller ook. Ik betaal de fte’s van het wijkteam, dus dat geld wil ik zo nuttig mogelijk besteden. Als er met inzet van maatwerkbudget een uur gemoeid is met een oplossing, waarvoor een medewerker anders drie uur nodig had, dan is dat ook winst. Daar ben ik blij mee.”

Auteur: Sigrid van Iersel
Beeld: Peter Strelitski

Deel dit artikel!

Bekijk ook het AEPB-rapport 'Armoede-maatwerkbudget in de wijkteams van Almere' Lees meer

© COPYRIGHT DIVOSA 2019