‘Ga het gesprek aan: wat werkt wel en niet?’

CPB-onderzoeker Wouter Vermeulen:

Het aantal doorverwijzingen naar professionele Wmo-zorg is gestegen, vooral in gemeenten met wijkteams. Dat blijkt uit het onderzoeksrapport ‘De wijkteambenadering nader bekeken’ van het Centraal Planbureau. Onderzoeker Wouter Vermeulen: “De decentralisatie is een grote kans om te leren hoe je het sociaal domein effectief inricht”.

 

WAT WAREN DE BELANGRIJKSTE REACTIES OP HET RAPPORT?

"Mensen die erg geloven in de benadering van het wijkteam voelen zich tekortgedaan. Ze zijn ervan overtuigd dat de wijkteamaanpak zich op andere vlakken gaat uitbetalen en dat het nog te vroeg is om conclusies te trekken. Een andere groep is sceptisch over de wijkteambenadering en ziet in het rapport bevestigd wat ze al dachten. Voorzitter Erik Dannenberg van Divosa zegt dat we met dit onderzoek kunnen reflecteren op wat wel en niet werkt bij het inrichten van het sociaal domein. Daar zijn we blij mee, want dat is ook onze benadering. Dit onderzoek is een bouwsteen om het gesprek aan te gaan.”

‘Het is belangrijk dat gemeenten zich kunnen baseren op objectieve gegevens uit degelijk onderzoek’ 

WAAROM WAS DIT ONDERZOEK VAN BELANG?

“Er gaan veel verhalen rond over het effect van de wijkteams, bijvoorbeeld dat je eerst de mensen in de wijk moet leren kennen en daarin moet investeren, om op de lange termijn kosten te besparen. Dat kan een juiste veronderstelling zijn, maar we weten het niet. Het is belangrijk dat gemeenten zich kunnen baseren op objectieve gegevens uit degelijk onderzoek.

Bij de decentralisaties in 2015 gingen gemeenten ervan uit dat mensen meer hulp zouden krijgen vanuit hun eigen netwerk of de buurt. Na 2015 zagen verschillende gemeenten met wijkteams de kosten juist hoog oplopen. Gemeenteraden werden onrustig en wilden er weer mee stoppen. Als je niet hard maakt hoe het precies in elkaar steekt, loop je het risico dat je het kind met het badwater weggooit.”

ZIJN JULLIE VERRAST DOOR DE RESULTATEN VAN HET ONDERZOEK?

“Niet echt. We hadden in diverse studies al hints gezien dat het aantal indicaties toeneemt bij de inzet van wijkteams.”

WIJKTEAMS VERWIJZEN MEER DOOR NAAR SPECIALISTISCHE ZORG DAN ZORGLOKETTEN VAN DE GEMEENTE. HOE VERKLAREN JULLIE DAT VERSCHIL?

“We denken dat dit te maken heeft met de personen die de wijkteams bemannen. Veelal mensen met een zorgachtergrond. Het kan zijn dat de zorgprofessional beter bekend is met het zorgaanbod en dus de oplossing sneller daar zoekt. Ambtenaren beoordelen een aanvraag misschien iets meer met het beschikbare budget van de gemeente in gedachten.”

WAT KUNNEN GEMEENTEN MET DE RESULTATEN DOEN?

"Het hangt af van de eigen visie. Vind je het goed dat wijkteams mensen doorverwijzen naar specialistische zorg? Zo ja, dan doen ze wat ze moeten doen en is er geen aanleiding om het beleid aan te passen. Maak je je als gemeente juist zorgen over de toename van doorverwijzingen, bijvoorbeeld vanwege de overschrijding van het budget, dan heb je een aantal mogelijkheden.

Je zou enkelvoudige aanvragen voor hulp kunnen overlaten aan het Wmo-loket. De aanvraag voor dagbesteding voor iemand die eenzaam is, hoeft niet per se gedaan te worden door een multidisciplinair team. Het wijkteam zet je in dat geval alleen in voor meervoudige problematiek. We verwachten ook dat het terugschroeven van de invloed van aanbieders in het wijkteam tot minder doorverwijzingen zal leiden.”

‘Geloof je wel of niet in de wijkteams en ben je bereid daar de prijs voor te betalen?’

WAT KUNNEN GEMEENTEN NOG MEER LEREN?

"Een andere manier om de budgetten meer in de hand te houden is om meer mensen bij gemeenten op te leiden. Zij bouwen daarmee kennis op die nu nog bij de aanbieders zit. Daarnaast is benchmarking ook nuttig: vergelijk verschillende wijken, aanbieders of aanvragers met elkaar. Zie je grote verschillen, dan kun je daar bij het contracteren consequenties aan verbinden.”

DE VRAAG IS DUS: GELOOF JE WEL OF NIET IN DE WIJKTEAMS?

“Ja. En: ben je bereid om daar de prijs voor te betalen? Als gemeenten een hogere inzet van specialistische zorg wenselijk vinden, dan is dat een bewuste keuze. Misschien betaalt die zich over enkele jaren wel uit in de vorm van minder zorg, omdat je meer geïnvesteerd hebt in preventie. Maar het kan ook zijn dat je toch meer grip wilt krijgen op het aantal doorverwijzingen, om de stijgende uitgaven aan zorg te beteugelen. Het hangt ervan af hoe je dit allemaal weegt als gemeente.”

JULLIE WILLEN GRAAG VERVOLGONDERZOEK. WAAROM?

“Vroeger was er een landelijke aanpak, nu heeft iedere gemeente zijn eigen aanpak in het sociaal domein. De decentralisatie is een goot experiment waarbij je veel werkwijzen en uitkomsten met elkaar kunt vergelijken. Een grote kans om te leren hoe je het sociaal domein effectief inricht. Ik hoop dat gemeenten die hard roepen dat extra doorverwijzingen toch rendabel zijn, zich uitgedaagd voelen om dit met objectieve cijfers te onderbouwen.”

VOOR VEEL GEMEENTEN IS ZO’N ONDERZOEK EEN GROTE KLUIF.

“Daarom is dit ook een collectieve verantwoordelijkheid, niet een opdracht voor individuele gemeenten. We willen dat het geld van de belastingbetaler zo goed mogelijk wordt ingezet. Als een onderzoek daar duidelijkheid over schept, moet je er als overheid uiteindelijk ook je conclusies uit trekken.”

Tekst: Sigrid van Iersel
Foto’s: De Beeldredactie / Lex van Lieshout

 

HET ONDERZOEK IN HET KORT

Voor het onderzoek ‘De wijkteambenadering nader bekeken’ heeft het CPB het aantal mensen vergeleken dat binnen gemeenten werd doorverwezen naar dagbesteding of individuele begeleiding. In alle onderzochte gemeenten steeg het aantal verwijzingen in drie jaar met 26 procent. In gemeenten mét wijkteams is die toename groter: gemiddeld 14 procent daar bovenop. De stijging is vooral hoog in wijkteams waarin ook zorgaanbieders vertegenwoordigd zijn: gemiddeld 59 procent. Gemeenten met wijkteams waarin geen zorgaanbieders zitten, laten een stijging zien van 29 procent.

DIVOSA VRIJDAG

De Divosa Vrijdag ‘Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?’ van 18 januari 2019 was geheel gewijd aan het CPB-onderzoek. Wat betekenen de cijfers voor de uitvoeringspraktijk van gemeenten? Lees het verslag

Deel dit artikel!

17//2019

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

code

17//2019