bladsites-Monique-Lesterhuis

De klant praat over geld, de consulent over werk

Filmmaker Monique Lesterhuis over De Tegenprestatie

 

Monique Lesterhuis en Suzanne Raes maakten in 2010 de documentaire 'Sta me bij' over de sociale dienst in Zutphen. Sindsdien is er nogal wat veranderd rondom de klant: wie kan, moet aan het werk of ten minste een tegenprestatie leveren. Over deze nieuwe aanpak gaat De Tegenprestatie. Lesterhuis vertelt.

 

Voor Sta me bij volgden jullie maandenlang twee klantmanagers, beiden met een volstrekt andere aanpak. Is De Tegenprestatie daar een vervolg op?

“Zo kun je dat wel zien. Vier jaar na Sta me bij waren we nieuwsgierig naar het effect van de nieuwe aanpak. De sociale zekerheid, pijler van de verzorgingsstaat, wordt langzaam maar zeker afgebouwd. Er moet meer uit mensen zelf komen. De eerste omslag is gemaakt: mensen accepteren dat je iets terug moet doen voor je uitkering – daar had je een paar jaar geleden niet mee hoeven aankomen – maar uitkeringsgerechtigden vinden wel dat die tegenprestatie dan nuttig moet zijn. Geen bezigheidstherapie of – volgens sommigen – moderne slavernij. Daar zit nog wel de nodige discussie.”

Hoe ver zijn jullie met de film?

“We zijn sinds kort aan het filmen. Bij zo’n groot project gaat veel tijd in de voorbereiding zitten, zonder camera. Zorgen dat je ‘er bent’, klantmanagers leren kennen, hun vertrouwen winnen door te laten zien dat je er serieus induikt. Meeluisteren, rondkijken, met mensen praten. Dat duurt maanden. Zeker in een grote stad als Rotterdam heb je wel even nodig voordat je weet hoe het proces in elkaar steekt, waar het verhaal zit en welke mensen daarbij horen. Als je dat eenmaal weet, kost het ook weer tijd om goede afspraken te maken, contacten te onderhouden en te zorgen dat belangrijke personages niet afhaken. We willen immers over een langere periode filmen om te laten zien hoe de situatie zich ontwikkelt.”

Wat zijn jullie nu aan het filmen?

“We zijn bezig met de intakegesprekken tussen klantmanagers en cliënten. Spannend, want in die gesprekken worden afspraken gemaakt over wat de klant gaat doen om aan werk te komen. Deze afspraken worden in een contract vastgelegd. De klant krijgt drie weken om z’n actiepunten uit te voeren en legt verantwoording af in het volgende gesprek. Houdt hij zich niet aan het contract, dan kan hij gekort worden.

Ook filmen we nu de groepstrainingen in het kader van Werk Loont, een programma van vijftien weken voor mensen die in staat worden geacht te werken. Zij krijgen twee dagdelen sollicitatietraining en coaching en moeten daarnaast een dag werken bij de gemeentereiniging. Dat heeft nogal wat stof doen opwaaien in Rotterdam. Interessant dus om mee te gaan met zo’n reinigingsploeg en de sfeer vast te leggen.”

Rotterdam, stad met tienduizenden werklozen, is het toneel voor de nieuwe documentaire De Tegenprestatie.

Wat is je opgevallen in de aanpak van Rotterdam?

“Alle gesprekken leiden tot vervolgacties, vastgelegd in contracten waar beide partijen hun handtekening onder zetten. Het hele proces is gestroomlijnd. Maar omdat het om grote aantallen gaat, gaat het ook weleens mis. Zo duurt het soms te lang voordat een uitkering wordt toegekend. De verwachtingen van beide kanten staan dan op gespannen voet. De werkzoekende wil snel financiële zekerheid en de consulent wil het niet over geld, maar over arbeidsmogelijkheden hebben. Zulke cases komen ook in de film aan bod.

Inkomsten en werk zijn strak gescheiden. Consulenten die over re-integratie gaan, zijn geen aanspreekpunt meer voor de uitkering zelf. De gesprekken gaan uitsluitend over het zoeken naar werk, welke belemmeringen er zijn en wat er moet gebeuren om die weg te werken. Hierdoor is de toon van die gesprekken constructiever: wat zijn de mogelijkheden en waar kan ik je bij helpen? De consulenten hebben het daardoor ook meer naar hun zin.”

De Tegenprestatie

Rotterdam, stad met tienduizenden werklozen, was voorloper in de nieuwe benadering van uitkeringsgerechtigden. Er leefden grote ambities om de werkloosheid terug te dringen. Suzanne Raes en Monique Lesterhuis kozen de havenstad daarom als toneel voor hun nieuwe documentaire De Tegenprestatie.

Ging het in hun vorige film Sta me bij vooral om de verrichtingen van twee consulenten met een totaal andere aanpak, in De Tegenprestatie brengen de filmmaaksters het enorme apparaat, de geweldige diversiteit en complexiteit van de sociale dienst van een grote stad in beeld. “We onderzoeken in deze film hoe de participatiegedachte uitwerkt. Wat zijn mensen bereid om terug te doen, wie houden zich met deze materie bezig, wat doen zij en hoe gaan partijen in de nieuwe aanpak met elkaar om?”

De Tegenprestatie is naar verwachting eind 2015 te zien bij omroep HUMAN. De film Sta me bij is online te bekijken via deze link.

Tekst: Jan Dobbe
Foto: Arie Kievit

Deel dit artikel!

Monique Lesterhuis op de filmset tijdens opnames bij het UWV Werkplein in Rotterdam

Wellicht vind je dit ook interessant:

01//2015

Reacties

  1. Geplaatst door: A.Bos

    beste Monique en beste Suzanne.

    charlie chaplin liet, en laat ons nog steeds, met zijn film Modern Times (1936) zien wat de, toendertijd gangbare en nagestreefde, Industrialisatie bij mensen en de samenleving aanrichtte/ bezig was aan te richten. middels zijn film waarschuwde hij de mensheid voor een al te zeer mensen knechtende toekomst.

    Het is inmiddels 2015. Het streven is nu een Participatie maatschappij. Talloze charlies als in bovengenoemde film zijn er. En hoe is nu de bejegening naar de huidige charlies toe. Waar is is er nog sprake, of mag dat zijn, van respect van begrip van gelijkwaardigheid. En wanneer dat niet.

    Beste Suzanne en beste Monique ben jullie heel dankbaar voor de door jullie gemaakte documentaire De tegenprestatie te hebben mogen zien en charlie chaplin ben ik al jaren dankbaar voor zijn film Modern Times. Voor mij komen beiden met elkaar overeen en zijn beiden enorm waardevol en dat voor velen. Het is alleen wel heel pijnlijk dat bijna 80 jaar na Modern Times er vandaag aan de dag nog steeds veel charlies zijn, of dat moeten zijn, waarvoor onvoldoende of geen zorg wordt gedragen en/of geen recht aan wordt gedaan.

    Dank je wel dat je dit berichtje van mij hebt willen lezen.
    Met vriendelijke groet,
    Antoinet Bos.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

code

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

01//2015